Kỹ thuật chăm sóc cây có múi là yếu tố then chốt quyết định đến năng suất, chất lượng và tuổi thọ vườn cây. Từ cam, quýt, bưởi đến chanh – mỗi loại đều có những đặc điểm sinh lý riêng, đòi hỏi quy trình chăm sóc phù hợp theo từng giai đoạn sinh trưởng. Trong bài viết này, hãy cùng Alpha Agrochem tìm hiểu chi tiết các kỹ thuật từ A đến Z giúp bạn canh tác hiệu quả và bền vững.
1. Điều kiện ngoại cảnh ảnh hưởng đến cây có múi
1.1. Nhiệt độ
Cây sống trong khoảng nhiệt độ từ 13 – 38°C. Nhiệt độ thích hợp nhất là từ 19 – 23°C. Dưới 13°C và trên 42°C cây ngừng phát triển. Dưới -5°C cây có thể chết hoàn toàn.
Một số giống cam như Washington Navel chịu lạnh khá tốt. Nhiệt độ cao giúp trái ngọt, ít xơ, mau chín. Tuy nhiên, trái có màu xấu và bảo quản kém.
1.2. Ánh sáng
Cây có múi không ưa ánh sáng trực xạ mạnh. Ánh sáng quá cao làm nám trái, mất nước. Thiếu ánh sáng cây sinh trưởng kém, lá úa. Trồng xen cây hoặc trồng dày giúp che nắng. tại ĐBSCL, biện pháp tạo bóng râm rất cần.
1.3. Nước
Nước cực kỳ quan trọng khi cây ra hoa, đậu trái. Cây có múi rất nhạy cảm với tình trạng ngập úng. Ngập nước gây thối rễ, vàng lá, chết cây. Mùa khô cần tưới đều để duy trì sinh trưởng. Không tưới mùa khô sẽ ảnh hưởng đến phát triển. Cần giữ ẩm mặt líp giúp rễ không bị khô. Rễ cây phát triển sâu nếu đất khô hạn kéo dài.
1.4. Đất
Cây có múi không kén đất nhưng yêu cầu thoát nước tốt. Đất lý tưởng là đất thịt pha, màu mỡ, thông thoáng. Tầng canh tác nên dày trên 50cm để cây bám rễ. Độ pH đất từ 5.5 đến 6.5 là tốt nhất.
Không nên trồng cây trên đất sét nặng, thoát nước kém. Đất nhiều cát hoặc tầng canh tác mỏng không phù hợp. Đất có mực thủy cấp cao gây ngập úng và thối rễ.

2. Kỹ thuật trồng cây có múi
2.1. Thời vụ
Cây có thể trồng vào đầu hoặc cuối mùa mưa. Nếu trồng cuối mùa mưa cần tưới nước đầy đủ. Tưới đủ giúp cây phát triển nhanh, tránh héo rễ.
2.2. Chuẩn bị mô trồng
Mô đắp hình tròn, đường kính từ 0.6 – 0.8m. Chiều cao mô từ 0.3 – 0.5m tùy địa hình. Mô giúp thoát nước và rễ phát triển tốt hơn.
2.3. Chuẩn bị cây con
Cây giống có thể là cây ghép, cây chiết, hoặc cây tháp. Chọn cây có rễ tơ vàng, khỏe, phân bố đều. Thân lá xanh bóng, không sâu bệnh, cành đều. Không nên trồng khi cây đang ra đọt non.
– Cách 1: Dùng cây có bầu đất kích thước 15–20cm, cao 20–30cm. Trồng theo cách này cây dễ sống, ít chết.
– Cách 2: Dùng cây rễ trần cần tưới đất trước khi nhổ. Nên cắt bớt rễ dài và xử lý thuốc sát khuẩn.
Đối với cây chiết: Giâm cành 1–2 tháng, khi bén rễ thì đem trồng. Giá thể nên là xơ dừa, tro trấu, phân chuồng hoai.
2.4. Cách đặt cây con
Đào hố nhỏ giữa mô theo kích thước bầu cây. Đặt mặt bầu bằng mặt mô, lấp đất vừa kín bầu. Cây rễ trần cần chỉnh rễ đều, không lệch một bên. Ém chặt đất xung quanh, cắm cọc giữ cây đứng. Cây chiết đặt thẳng hay xiên tùy hình dáng nhánh. Sau trồng, tưới đầy đủ để cây nhanh bén rễ. Không để úng, nếu thiếu nước cây dễ chết.
2.5. Khoảng cách trồng
Khoảng cách thay đổi tùy giống, đất và kỹ thuật.
– Cam mật, quýt, chanh: 4m x 4m.
– Cam sành: 3m x 3m.
– Bưởi: 6m x 6m.
Đất xấu có thể trồng dày giai đoạn đầu. Có thể trồng dày hàng, thưa giữa các hàng. Khi cây giao tán, đốn bỏ bớt để lấy khoảng. Cách này giúp cây phát triển đồng đều hơn.

3. Kỹ thuật chăm sóc cây có múi
3.1. Chăm sóc
Đắp mô, bồi liếp (áp dụng vùng ĐBSCL)
Sau 6 tháng, bắt đầu đắp đất thêm vào chân mô. Việc này giúp rễ mọc lan rộng và nông hơn. Trong 2 năm đầu, nên bồi mô 1 – 2 lần. Từ năm thứ 3, bồi cả liếp mỗi năm một lần. Độ cao bồi khoảng 2 – 3cm để giữ ẩm đất.
Làm cỏ, che phủ, xới đất
Mùa mưa cần làm cỏ thường xuyên để tránh cạnh tranh. Cỏ cạnh tranh nước và dinh dưỡng với cây non. Mùa nắng, nên giữ lại cỏ đã cắt để phủ liếp. Rễ cây mọc cạn, dễ bị tổn thương khi đất nóng. Vì thế, cần phủ gốc để giữ ẩm và bảo vệ rễ. Dùng rơm, cỏ khô, lục bình khô để phủ gốc. Cây giao tán có thể giữ cỏ dưới tán để giữ ẩm.
Tưới nước
Cây nhỏ cần tưới nước thường xuyên, nhất là mùa nắng. Không nên tưới bằng gào hay nước áp lực mạnh. Tưới mạnh dễ làm cây lung lay, rễ khó bám. Cây bị lay gốc sẽ phát triển kém, dễ chết. Sau khi hoa thụ phấn, có thể tưới phun từ trên xuống. Việc này giúp rửa sạch cây và hạn chế côn trùng.
3.2. Kỹ thuật bón phân cho cây có múi
Lượng phân bón phụ thuộc vào đất, giống và tình trạng cây. Bón đầy đủ N, P, K và bổ sung hữu cơ, vi lượng.
Bảng phân bón theo năm tuổi:
| Năm tuổi | N (g/cây) | P₂O₅ (g/cây) | K₂O (g/cây) |
|---|---|---|---|
| 1 – 3 | 50 – 150 | 50 – 100 | 60 |
| 4 – 6 | 200 – 250 | 150 – 200 | 120 |
| 7 – 9 | 300 – 400 | 250 – 300 | 180 |
| 10 trở lên | 400 – 800 | 350 – 400 | 240 |
Cách bón phân:
Với cây 1 – 3 năm (giai đoạn kiến thiết):
– Phân P, K: Bón 1 lần vào cuối mùa mưa.
– Phân N: Chia 3 – 4 lần bón đều trong năm.
Với cây từ năm thứ 4 trở đi (bắt đầu cho trái):
– Lần 1: Trước ra hoa, bón 1/3 lượng đạm (N).
– Lần 2: Sau đậu trái 6–8 tuần, bón 1/3 N + 1/2 K.
– Lần 3: Trước thu hoạch 1–2 tháng, bón phần K còn lại.
– Lần 4: Sau thu hoạch, bón toàn bộ P + 1/3 N.
Bón thêm 10–20kg phân hữu cơ/gốc sau thu hoạch. Anh chị có thể tham khảo một sản phẩm tại Danh mục sản phẩm của Alpha Agrochem.
3.3. Tạo tán và tỉa cành
Tạo tán
– Tạo tán giúp cây có bộ khung vững, tán đều.
– Thực hiện từ giai đoạn cây còn nhỏ (1 – 3 năm).
Tạo cành cấp 1:
– Chọn 3 cành khỏe mọc đều quanh thân chính.
– Dùng tre cố định tạo góc 35 – 40 độ với thân.
Tạo cành cấp 2:
– Khi cành cấp 1 dài 50 – 80cm thì cắt ngọn.
– Chỉ giữ lại 2 – 3 cành để hình thành cấp 2.
Tạo cành cấp 3:
– Cành cấp 3 cách nhau 15 – 20cm trên cành cấp 2.
– Góc tạo hình cành cấp 3 từ 30 – 35 độ.
– Ngắt đọt để phát triển các cành con đều.
Sau 3 năm, cây có tán tròn, cân đối, dễ chăm sóc.
Tỉa cành
– Tỉa cành sau mỗi lần thu hoạch trái.
– Cắt bỏ cành sâu bệnh, khô, yếu, hoặc nằm trong tán.
– Tỉa giúp cây thông thoáng, hạn chế sâu bệnh phát triển.

Việc áp dụng đúng kỹ thuật chăm sóc cây có múi là yếu tố then chốt giúp cây phát triển khỏe, cho năng suất cao và trái chất lượng. Từ khâu chọn giống, trồng, bón phân đến tạo tán – mỗi bước đều cần thực hiện bài bản và phù hợp với điều kiện địa phương. Đừng để những sai lầm nhỏ làm giảm hiệu quả cả vụ mùa.
LIÊN HỆ TƯ VẤN MIỄN PHÍ
CÔNG TY TNHH HOÁ CHẤT NÔNG NGHIỆP ALPHA
ALPHA AGROCHEMICAL CO., LTD
Hotline: 0326 80 70 50
Địa chỉ: Số 153Q Trần Hưng Đạo, Phường An Phú, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam
Website: alphaagrochem.com
Fanpage: facebook.com/alphaagrochem

