Bách khoa nhà nông
THÁN THƯ LÀ GÌ?
Th8
Thán thư là gì? Đây là một trong những bệnh nấm nguy hiểm, thường gặp trên nhiều loại cây trồng, đặc biệt là xoài, ớt, đậu và các loại rau màu. Bệnh gây nên những vết thối đen trên lá, cành, hoa và quả, khiến cây suy yếu, giảm năng suất rõ rệt. Bài viết này, Alpha Agrochem sẽ giúp anh chị hiểu rõ về bệnh thán thư, nguyên nhân phát sinh, triệu chứng nhận biết cũng như biện pháp phòng trừ hiệu quả để bảo vệ vườn cây.
1. Thán thư là gì?
Bệnh thán thư là một trong những bệnh hại phổ biến và nguy hiểm trên nhiều loại cây trồng. Các loại cây thường bị nặng gồm dưa leo, dưa hấu, ớt, cam, quýt, xoài, thanh long, chè, điều, cà phê, hồ tiêu… Bệnh gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng nông sản.
Nấm bệnh có thể tấn công hầu hết các bộ phận của cây như lá, hoa và quả. Triệu chứng đặc trưng là các đốm nâu hơi lõm, đường kính khoảng 3–5 mm. Trên lá, các vết bệnh lan rộng, liên kết lại thành mảng lớn khiến lá khô cháy, thường thấy ở dưa, xoài, cam, quýt, chè và hồ tiêu. Ở cây chè, bệnh có thể làm khô cả búp non. Trên xoài, điều và cà phê, nấm gây hại nặng trên hoa, làm hoa khô đen và rụng hàng loạt.
Trên quả, bệnh tạo những đốm nâu lõm sâu, khiến quả bị thối một phần hoặc toàn bộ. Tình trạng này phổ biến trên dưa hấu, ớt, đu đủ, xoài, cam, quýt và thanh long. Đặc biệt, với cây ớt và cà phê, bệnh thán thư có thể gây thối quả hàng loạt, làm giảm năng suất nghiêm trọng.
2. Nguyên nhân gây bệnh thán thư
Có nhiều yếu tố làm bệnh bùng phát nhanh trên vườn cây như:
– Nguyên nhân chính do loài nấm có tên khoa học là Colletotrichum spp. gây ra
– Thời tiết: Nhiệt độ cao, độ ẩm lớn, mưa nhiều là điều kiện thuận lợi cho nấm.
– Mật độ trồng dày: Cây che khuất ánh sáng, vườn thiếu thông thoáng.
– Bón phân không hợp lý: Thừa đạm, thiếu kali làm cây yếu, dễ nhiễm bệnh.
– Nguồn bệnh tồn tại: Nấm lưu trú trong đất, tàn dư cây bệnh hoặc hạt giống.
– Vườn ít được vệ sinh: Tàn dư bệnh không được xử lý sẽ là nguồn lây lan chính.
3. Dấu hiệu nhận biết bệnh thán thư
– Trên lá: Vết bệnh hình tròn hoặc bầu dục, màu nâu đen, thường lõm xuống. Trung tâm vết bệnh nhạt màu, viền ngoài đen sẫm.
– Trên cành: Xuất hiện vết thối dài, lõm, màu đen. Cành bị bệnh khô dần và gãy.
– Trên hoa: Hoa chuyển màu nâu, rụng sớm, giảm tỷ lệ đậu quả.
– Trên quả: Vết bệnh tròn, lõm sâu, màu nâu đen. Quả bị thối, mất giá trị thương phẩm.
– Triệu chứng đặc trưng: Vết bệnh lõm, có viền đen rõ rệt, lan rộng rất nhanh trong điều kiện mưa ẩm.
4. Tác hại của bệnh thán thư
Bệnh thán thư gây nhiều hậu quả nghiêm trọng cho vườn cây.
– Làm lá rụng sớm, cây quang hợp kém.
– Gây khô cành, rụng hoa, rụng quả hàng loạt.
– Quả thối, biến dạng, không thể tiêu thụ trên thị trường.
– Giảm năng suất từ 20–50% nếu không phòng ngừa.
– Thiệt hại kinh tế lớn, ảnh hưởng lâu dài đến sản xuất.
5. Một số cây thường bị bệnh thán thư
Thán thư trên xoài
– Bệnh thường gây hại trên lá non, hoa và quả xoài. Quả xoài bị bệnh thán thư sẽ xuất hiện vết lõm nâu đen, thối nhanh, mất giá trị thương phẩm.
Thán thư trên ớt
– Ớt bị bệnh thán thư xuất hiện vết lõm tròn trên quả, tâm vết bệnh nhạt, viền đen rõ. Quả dễ thối và rụng.
Thán thư trên đậu
– Trên cây đậu, vết bệnh xuất hiện trên lá, thân và quả. Lá vàng, rụng sớm, hạt lép, năng suất giảm mạnh.
Thán thư trên cây công nghiệp khác
– Nhiều loại cây khác như điều, chè, cà phê cũng thường bị bệnh này tấn công.
6. Biện pháp phòng trừ bệnh thán thư
6.1. Biện pháp canh tác
– Vệ sinh đồng ruộng, thu gom tàn dư cây bệnh đem tiêu hủy.
– Cắt tỉa cành lá, giúp vườn cây thông thoáng, giảm ẩm độ.
– Trồng cây với mật độ hợp lý, tránh che khuất ánh sáng.
– Luân canh cây trồng, hạn chế nấm lưu tồn trong đất.
– Bón phân cân đối, tăng kali, lân và bổ sung phân hữu cơ.
6.2. Biện pháp sinh học
– Sử dụng nấm đối kháng Trichoderma để ức chế nấm bệnh trong đất.
– Dùng chế phẩm sinh học chứa vi sinh vật có lợi.
– Tăng cường phân bón hữu cơ vi sinh giúp cây khỏe mạnh hơn.
6.3. Biện pháp hóa học
– Khi bệnh nặng, có thể dùng thuốc hóa học đặc hiệu.
– Các hoạt chất thường sử dụng: Mancozeb, Chlorothalonil, Azoxystrobin,……
– Phun thuốc khi bệnh chớm xuất hiện, lặp lại sau 7–10 ngày nếu cần.
– Luân phiên hoạt chất để tránh kháng thuốc.
– Tuân thủ nguyên tắc 4 đúng: đúng thuốc, đúng liều, đúng lúc, đúng cách.
7. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Bệnh thán thư có lây lan nhanh không?
--> Có. Nấm phát tán nhờ gió, mưa, côn trùng và tàn dư cây bệnh.
2. Có thuốc đặc trị bệnh thán thư không?
--> Chưa có thuốc đặc trị tuyệt đối. Cần kết hợp đồng bộ biện pháp canh tác, sinh học và hóa học.
3. Bệnh thán thư có ảnh hưởng lâu dài đến đất trồng không?
--> Có. Nếu không xử lý, nấm tồn tại lâu trong đất, gây hại vụ sau. Luân canh và xử lý đất rất quan trọng.
Qua bài viết, bà con đã hiểu rõ thán thư là gì, nguyên nhân, dấu hiệu và tác hại nguy hiểm. Bệnh có thể gây tổn thất nặng nề cho năng suất và chất lượng nông sản. Để phòng bệnh hiệu quả, bà con nên áp dụng đồng bộ nhiều biện pháp: vệ sinh đồng ruộng, canh tác hợp lý, dùng chế phẩm sinh học và phun thuốc khi cần thiết.
LIÊN HỆ TƯ VẤN MIỄN PHÍ
CÔNG TY TNHH HOÁ CHẤT NÔNG NGHIỆP ALPHA
ALPHA AGROCHEMICAL CO., LTD
Hotline: 0326 80 70 50
Địa chỉ: Số 153Q Trần Hưng Đạo, Phường An Phú, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam
Website: alphaagrochem.com
Fanpage: facebook.com/alphaagrochem
