Bách khoa nhà nông
KHÔ VẰN LÀ GÌ?
Th8
Khô vằn là gì? Đây là bệnh hại phổ biến trên cây lúa, có thể gây mất năng suất nghiêm trọng nếu không phòng trị kịp thời. Bệnh thường tấn công bẹ lá và thân, tạo những vết nâu loang hình vằn da hổ, lan rộng nhanh trong điều kiện ẩm ướt. Bài viết này, Alpha Agrochem sẽ giúp quý anh chị hiểu rõ bệnh khô vằn, nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và các biện pháp phòng trị hiệu quả, giúp bảo vệ mùa màng và nâng cao sản lượng thu hoạch.
1. Khô vằn là gì?
Khô vằn là gì? Đây là bệnh hại phổ biến và nguy hiểm trên cây lúa. Bệnh gây ra bởi nấm Rhizoctonia solani, có khả năng tồn tại lâu trong đất và tàn dư cây trồng.
Bệnh tấn công chủ yếu ở bẹ lá, thân và đôi khi lan lên bông. Khi không được phòng trị kịp thời, bệnh có thể lan nhanh, làm giảm năng suất rõ rệt.
Khô vằn xuất hiện nhiều ở vùng trồng lúa nước, nhất là khi thời tiết nóng ẩm và ruộng lúa rậm rạp.
2. Nguyên nhân gây bệnh khô vằn
Tác nhân chính là nấm Rhizoctonia solani. Nấm tồn tại dạng sợi hoặc hạch nấm trong đất, rơm rạ và hạt giống nhiễm bệnh.
Bệnh phát triển mạnh khi nhiệt độ 25–30°C, độ ẩm cao và ruộng thoát nước kém.
Gieo sạ dày, bón nhiều đạm, ít kali là yếu tố thuận lợi cho bệnh.
Quản lý nước không hợp lý, để ruộng ngập sâu lâu ngày cũng tạo điều kiện nấm lây lan.
Ngoài ra, giống lúa mẫn cảm hoặc vụ lúa trồng liên tiếp trên cùng đất cũng dễ bị bệnh nặng.
3. Dấu hiệu nhận biết bệnh khô vằn
Triệu chứng ban đầu xuất hiện ở bẹ lá gần mặt nước. Vết bệnh hình bầu dục hoặc không đều, màu xanh xám nhạt.
Về sau, vết bệnh mở rộng, chuyển nâu sẫm và xuất hiện vòng vằn như da hổ.
Khi bệnh lan lên thân, lá phía trên dễ bị héo, giảm khả năng quang hợp.
Trên ruộng bị nặng, các bẹ lá ở tầng gốc bị hủy hoại, cây lúa yếu và dễ đổ ngã.
Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều giai đoạn, nhưng nguy hiểm nhất là từ đẻ nhánh đến trổ.
4. Tác hại của bệnh khô vằn đối với năng suất
Bệnh khô vằn làm giảm diện tích lá xanh, ảnh hưởng quá trình quang hợp.
Khi lá héo và thân yếu, cây lúa không đủ dinh dưỡng nuôi hạt.
Năng suất có thể giảm 10–30%, thậm chí 50% nếu bệnh nặng.
Hạt lúa thu hoạch từ ruộng bệnh thường nhẹ cân, chất lượng gạo kém.
Ngoài thiệt hại trực tiếp, chi phí thuốc và công chăm sóc cũng tăng.
5. Biện pháp phòng và trị bệnh khô vằn
5.1. Biện pháp canh tác
– Vệ sinh đồng ruộng, cày ải phơi đất để diệt mầm bệnh.
– Luân canh cây trồng để hạn chế nguồn bệnh trong đất.
– Gieo sạ mật độ hợp lý, tránh quá dày.
– Bón phân cân đối, tăng kali và phân hữu cơ, giảm đạm.
– Quản lý nước hợp lý, không để ruộng ngập sâu liên tục.
5.2. Sử dụng giống kháng bệnh
– Chọn giống lúa kháng hoặc chống chịu bệnh tốt.
– Tham khảo giống phù hợp với vùng và mùa vụ.
– Mua giống từ cơ sở uy tín, không dùng giống nhiễm bệnh.
5.3. Xử lý hạt giống trước khi gieo
– Ngâm ủ hạt giống đúng kỹ thuật.
– Có thể xử lý hạt bằng thuốc trừ nấm để tiêu diệt mầm bệnh.
5.4. Biện pháp hóa học
– Sử dụng thuốc trừ bệnh khi vết bệnh xuất hiện ở bẹ lá.
– Các hoạt chất thường dùng: Validamycin, Hexaconazole, Tebuconazole, Propiconazole…
– Phun 2–3 lần, cách nhau 7–10 ngày tùy mức độ bệnh.
– Luân phiên hoạt chất để tránh kháng thuốc.
5.5. Biện pháp sinh học
– Sử dụng chế phẩm sinh học chứa vi sinh đối kháng nấm bệnh.
– Kết hợp phân bón lá sinh học để tăng sức đề kháng cây.
– Phòng bệnh sớm sẽ tiết kiệm chi phí và giảm thiệt hại. Nông dân cần kiểm tra đồng thường xuyên để phát hiện kịp thời.
6. Câu hỏi thường gặp về bệnh khô vằn
1. Khô vằn là gì?
--> Bệnh do nấm Rhizoctonia solani gây ra, hại bẹ lá, thân và bông lúa.
2. Bệnh khô vằn thường xuất hiện vào thời điểm nào?
--> Phát triển mạnh khi lúa từ đẻ nhánh đến trổ, thời tiết nóng ẩm.
3. Bệnh khô vằn có gây hại cây khác không?
--> Có thể hại một số cây khác như ngô, đậu tương, mía… nhưng lúa là chính.
Bệnh khô vằn là nguyên nhân lớn làm giảm năng suất lúa. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và biện pháp phòng trị sẽ giúp bà con bảo vệ mùa vụ. Chủ động canh tác hợp lý, kết hợp biện pháp sinh học và hóa học đúng lúc sẽ giảm thiệt hại đáng kể.
LIÊN HỆ TƯ VẤN MIỄN PHÍ
CÔNG TY TNHH HOÁ CHẤT NÔNG NGHIỆP ALPHA
ALPHA AGROCHEMICAL CO., LTD
Hotline: 0326 80 70 50
Địa chỉ: Số 153Q Trần Hưng Đạo, Phường An Phú, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam
Website: alphaagrochem.com
Fanpage: facebook.com/alphaagrochem
