Bách khoa nhà nông
Lem lép hạt lúa và kinh nghiệm phòng trừ
Th1
Lem lép hạt lúa là căn bệnh phổ biến và gây hại nghiêm trọng cho cây lúa. Bệnh được gây ra bởi nhiều tác nhân, đe doạ trực tiếp đến năng suất và chất lượng hạt gạo.
1. Nguyên nhân gây bệnh lem lép hạt lúa
Bệnh phát sinh và gây hại từ giai đoạn lúa trổ bông trở đi. Thời kỳ dễ nhiễm bệnh nhất là giai đoạn lúa trổ bông đến chín sữa. Khó có giống lúa nào có thể tránh được căn bệnh này, mức độ gây hại tuỳ theo ít hay nhiều.
Khác với các bệnh hại khác, lem lép hạt được gây ra bởi nhiều tác nhân khác nhau. Dưới đây là những nguyên nhân chính gây nên bệnh:
1.1. Do nhện gié
Nhện gié thường ẩn mình trong các bẹ lá lúa. Khi số lượng nhện tăng lên, chúng bò lên bông lúa non, dùng vòi chích hút nhựa cây ở các gié lúa đang phát triển. Điều này khiến lúa mọc thẳng đứng và hạt lúa bị lép hàng loạt.
1.2. Nấm bệnh gây hại
Tính đến nay, có đến 12 loại nấm gây ra căn bệnh nguy hại này như: Pyricularia oryzae, Alternaria padwickii, Tilletia barclayana, Bipolaris oryzae, Phoma sp, Ustilagonoides virens… Và nấm bệnh là nguyên nhân gây hại quan tọng nhất.
1.3. Do vi khuẩn
Vi khuẩn Pseudomonas glumae (hay Bukhoderia glumae) lưu tồn từ tàn dư của vụ trước hoặc tồn tại trong đất, nước và gây bệnh. Khi lúa nhiễm khuẩn hạt sẽ thối đen hoặc xuất hiện vết bệnh trên vỏ hạt.
1.4. Một số nguyên nhân khác
Đất bị nhiễm phèn, nhiễm mặn chính là “miền đất hứa” cho các bệnh như gạch nâu, đốm nâu phát triển mạnh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của cây lúa mà còn khiến hạt lúa bị lép, giảm năng suất.
2. Điều kiện phát triển bệnh lem lép hạt lúa
- Độ ẩm cao: Môi trường ẩm ướt tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh phát triển.
- Mưa nhiều: Mưa kéo dài làm tăng độ ẩm, tạo điều kiện cho nấm bệnh lây lan nhanh hơn.
- Nhiệt độ thấp: Nhiệt độ thấp, đặc biệt là vào giai đoạn trổ bông, làm giảm sức đề kháng của cây lúa và tạo điều kiện cho bệnh phát triển.
- Sâu bệnh: giúp mang mầm bệnh lây lan sang các cây trồng khác.
3. Triệu chứng của bệnh lem lép hạt lúa
3.1. Lép vàng
Lép vàng là triệu chứng gây ra do vi khuẩn. Vừa trổ bông, hạt lúa non trở thành mục tiêu tấn công của vi khuẩn. Khi vi khuẩn xâm nhập vào bên trong, hạt lúa không thể phát triển bình thường, dẫn đến lép. Những nhánh lúa bị bệnh sẽ trơ trọi, đứng thẳng mà bà con hay gọi là bắn máy bay. Khi tách vỏ trấu của hạt bị bệnh sẽ thấy phôi nhũ bị thối không vào hạt gạo được.
3.2. Lép đen
Lép đen là dấu hiệu bệnh do nấm gây ra. Vết bệnh trên hạt có màu tím đến tím sậm, màu nâu nhạt đến sậm. Khi độ ẩm không khí cao, bên ngoài các màu sắc này sẽ có lớp phấn trắng bao phủ ở trên.
4. Biện pháp phòng trừ bệnh lem lép hạt lúa
4.1. Biện pháp canh tác
Sử dụng giống kháng bệnh. Không nên lấy lúa ở những ruộng đã bị bệnh lem lép hạt gây hại nhiều để làm giống cho vụ sau.
Cần phơi khô, quạt sạch để loại bỏ hoàn toàn những hạt lép lửng, bởi vì chúng chính là “ổ” chứa nhiều mầm bệnh, có thể gây hại cho vụ mùa sau.
Sạ với mật độ vừa phải (từ 100 — 120 kg /ha).
Bón phân cân đối giữa lân, đạm và cali để cây lúa phát triển khoẻ mạnh.
4.2. Biện pháp hoá học
Xử lý giống lúa trước khi ngâm ủ
Phòng trừ tốt bệnh đạo ôn, bạc lá, khô vằn, vàng lá, đốm nâu, vết nâu… trước khi lúa trỗ (nếu có), để hạn chế những loài nấm và vi khuẩn gây ra những căn bệnh này tấn công hạt lúa làm cho hạt lúa bị lem lép.
Sử dụng sản phẩm đặc trị lem lép hạt như: JAPA VIL 110SC, FORTHANE 80WP, ASMILTATOP SUPER 400SC,…. Và bà con cũng có thể tham khảo một số sản phẩm tại Danh mục sản phẩm.
LIÊN HỆ TƯ VẤN MIỄN PHÍ
CÔNG TY TNHH HOÁ CHẤT NÔNG NGHIỆP ALPHA
ALPHA AGROCHEMICAL CO., LTD
Hotline: 0326 80 70 50
Địa chỉ: Số 153Q Trần Hưng Đạo, Phường An Phú, Quận Ninh Kiều, Thành phố Cần Thơ, Việt Nam
Website: alphaagrochem.com
Fanpage: facebook.com/alphaagrochem
